Deel dit artikel

biologie en fysica lijken op het eerste gezicht weinig raakvlakken te hebben. als er echter een verklaring moet worden gevonden voor het gedrag en speciale eigenschappen van dieren, dan zijn de beide wetenschappen intens verstrengeld. alleen al met de basiswetten en eenvoudige principes van de fysica kan een heel elegante verklaring worden geboden voor een brede waaier aan gedragingen. in de bijenwereld bijvoorbeeld kunnen we bepaalde gedragingen begrijpen vanuit drie verschillende domeinen van de fysica: warmte, vloeistoffen en licht.

Bij-zondere voorbeelden uit de fysica

Liesbet Geris

In Furry Logic: The Physics of Animal Life illustreren Matin Durrani en Liz Kalaugher hoe biologie en fysica op elkaar inspelen. Ze geven een bijzonder onderhoudende opsomming van dierlijke gedragingen waar de fysica een verklaring geeft voor biologische observaties, of waar fysici uitgedaagd worden om nieuwe technieken en modellen te ontwikkelen om die observaties te kunnen verklaren. In wat volgt richt ik mij op drie voorbeelden uit de bijenwereld.

Op het Japanse platteland worden de honingbijen belaagd door de reuzenhoornaar, een wespachtig insect dat vooral daar voorkomt. Door hun grootte (5 cm) en de hardheid van hun exoskelet zijn reuzenhoornaars veel sterker dan de kleinere honingbijen. Een hoornaar markeert het bijennest dat hij wil aanvallen door het te besproeien met feromonen. Andere hoornaars komen op dit signaal af en als ze met minstens drie zijn, vallen ze samen het nest aan. Een hoornaar kan tot veertig honingbijen per minuut doden, een groep van twintig tot dertig hoornaars kan een volledige bijenkorf van 30 000 honingbijen in drie uur tijd uitmoorden. Dit is een ongelijke strijd, maar toch zijn de Japanse honingbijen erin geslaagd om een adequate verdediging uit te bouwen. Daarbij maken ze geen gebruik van hun angels omdat die toch niet door het harde exoskelet van de hoornaar geraken, maar wel van warmte.

Het vervolg van deze tekst lees je in de papieren versie van Karakter 62. De volledige versie verschijnt later online.
Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen