Deel dit artikel

met de theorie van de ‘big bang’ of oerknal gaf de leuvense hoogleraar georges lemaître in 1931 een nieuwe wending aan de kosmologie. de oerknal luidde volgens hem het begin in van tijd en ruimte, en dus van het heelal. hoewel zijn theorie niet meteen enthousiast werd onthaald – sommige natuurkundigen vonden de idee dat het heelal een begin heeft verontrustend – wordt ze nu beschouwd als een briljante wetenschappelijke prestatie.

De late doorbraak van de oerknal

Edward Adriaensens en Thomas Hertog

Weinig wetenschappelijke begrippen spreken zo tot de algemene verbeelding als de ‘big bang’ of de ‘oerknal’. Ze vatten in één woord de theorie van de Leuvense hoogleraar Georges Lemaître samen, waarmee hij in 1931 de kosmologie een nieuwe wending gaf. Voor het eerst was er sprake van een gebeurtenis die het begin van tijd en ruimte, en dus van het heelal inluidde. We staan er echter nauwelijks bij stil dat de term ‘oerknal’ niet is bedacht door Lemaître zelf, maar door zijn tegenstander Fred Hoyle, die hem als metafoor gebruikte om Lemaîtres theorie te ontkrachten. Voor sommigen is het wellicht ook een verrassing dat de bigbangtheorie enkele decennia ouder is dan het begrip, en dat het na het eerste gebruik ervan nog enkele tientallen jaren heeft geduurd voor het begrip ingang vond in de populaire cultuur. Een buste van George Lemaître bevindt zich sinds kort op de binnenkoer van het Premonstreitcollege in Leuven, waar hij jarenlang heeft gewerkt. Een tweede beeld werd aangebracht tegen de muur van het Lemaître-auditorium op de Place des Sciences in Louvain-la-Neuve. De inhuldigingen vormden de afsluiting van het herdenkingsjaar ‘Georges Lemaître’. Dat begon in 2016 op zijn vijftigste sterfdag en eindigde met de negentigste verjaardag van zijn eerste belangrijke kosmologische publicatie, die de aanloop vormde tot het beroemde artikel waarin hij zei dat het universum is ontstaan uit een oerknal. De plechtigheid in Leuven ging bovendien gepaard met de verzustering tussen de twee universiteitssteden die de erfenis van Lemaître beheren, en die volgens velen al te lang op zich heeft laten wachten. Op het einde van zijn leven moest Lemaître nog meemaken dat het vertrek van de Franstalige afdeling van de universiteit onafwendbaar was geworden. Vijftig jaar later werd hij het symbool van verzoening tussen de stad waar hij de kosmologie een nieuwe weg had ingestuurd en de stad waar zijn taalgenoten uit het niets een nieuwe universiteit hadden moeten bouwen.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 59. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen