Deel dit artikel

van een zuiver medische kwestie is de ziekte van lyme de afgelopen decennia verworden tot een controversieel maatschappelijk thema. voor de meeste artsen blijft het een gewone, gedefinieerde ziekte, veroorzaakt door een goed geïdentificeerde bacterie en eenvoudig te behandelen. voor sommige luide stemmen is het de miskende oorzaak van talrijke andere ziekten, van het chronisch vermoeidheidssyndroom en fibromyalgie tot autisme en multiple sclerose. lyme wordt dan ook opgevoerd als een bewijs van het falen van de medische wetenschap, terwijl die in veel andere gebieden zo performant lijkt.

De mythe van Lyme: tussen ziekte en verzinsel

Paul De Munter

In de jaren tachtig van de vorige eeuw beschreven artsen naar aanleiding van een epidemie van gewrichtsontstekingen in Lyme, Connecticut, een ziekte die uiteindelijk veroorzaakt bleek door een spiraalvormige bacterie, de zogenaamde Borrelia burgdorferi, die wordt overgedragen door tekenbeten. Naast gewrichten tast de ziekte bij sommigen ook de huid, het zenuwstelsel of het hart aan. Ze gaat soms gepaard met aspecifieke ziektetekens, zoals koorts, vermoeidheid of spierpijnen, maar deze wegen niet door in het ziektebeeld. Bij een groot deel van de geïnfecteerde personen ontstaan overigens nooit ziektetekens, omdat de bacterie door het menselijk verdedigingssysteem spontaan uitgeroeid wordt. Omdat de tekenbeet weleens gemist wordt, lijkt de ziekte soms uit het niets op te duiken. Idealiter zou de ziekte vastgesteld worden door aantonen van de bacterie zelf in het laboratorium, maar dit is technisch moeilijk en daarom geen realistische optie. In plaats daarvan gebruiken de artsen antistoftesten, waarmee de specifieke antistoffen kunnen worden opgespoord die het verdedigingssysteem tegen de bacterie aanmaakt. Antistoffen ontstaan bij de meeste ziekten enkele dagen tot hooguit een paar maanden na contact met de ziekte, zodat antistoftesten direct na de infectie niet betrouwbaar zijn. Na genezing kunnen deze antistoffen nog levenslang positief blijven, ook als de bacterie en de ziekte niet meer aanwezig zijn; in dat geval zijn ze een uiting van het antwoord van het verdedigingssysteem, niet van de ziekte op zich. De ziekte van Lyme is goed behandelbaar met eenvoudige antibiotica, zoals in vele goede studies is aangetoond. Ernstige langdurige gevolgen lijken beperkt en overlijden aan de ziekte van Lyme is uiterst zeldzaam.

De bovenstaande beschrijving van de ziekte van Lyme lijkt sterk op de beschrijving van vele andere ziektes, met een oorzaak, een variabel ziektebeeld, manieren waarop de diagnose gesteld en de ziekte behandeld moet worden en wat de prognose is. In de handboeken staat deze ziekte beschreven naast vele andere infectieziekten van erg uiteenlopende aard, zoals bijvoorbeeld HIV/AIDS, tekenencefalitis (hersenontsteking door een door teken overgedragen virus), leptospirose (rattenkoorts), syfilis of herpes (koortsblaasjes). De ziekte van Lyme is in vergelijking met deze ziekten voor artsen dan ook niet echt bijzonder.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 66. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen