Deel dit artikel

supersolida combineren tegenstrijdige eigenschappen: enerzijds vertonen ze kristallijne orde, zoals de meeste vaste stoffen; anderzijds kunnen ze stromen, zoals een ideale vloeistof zonder wrijving. geen wonder dat ze al sinds hun ontdekking controversieel zijn en fascinatie blijven oproepen. we traceren de jonge en erg turbulente geschiedenis van deze nieuwe toestand van de materie, die de grens van ons fundamenteel begrip ervan verlegt.

De ondergang en wederopstanding van supersolida

Jacques Tempere

Het auditorium in de universiteit van Lancaster was duidelijk veel te klein voor de menigte fysici die was komen opdagen om naar Moses Chan te luisteren tijdens de Quantum Fluids and Solids Conference in 2012. Chan is een beroemdheid in het wereldje van de lagetemperatuurfysica: samen met zijn student Eun-Seong Kim heeft hij in 2004 ontdekt dat helium onder hoge druk en bij lage temperaturen een supersolidum wordt. Een supersolidum combineert ogenschijnlijk tegenstrijdige eigenschappen: het heeft kristallijne orde, zoals de meeste vaste stoffen, maar toch kan het vloeien zonder wrijving, zoals een ideale vloeistof. Voor die ontdekking had Chan al een hele reeks prijzen in ontvangst mogen nemen, waaronder de prestigieuze Vastestoffysica-prijs van de Europese Fysische Vereniging, die vaak een voorbode blijkt op de Nobelprijs. Toen Chan in Lancaster ging spreken was zijn ontdekking al bijna een decennium oud. De organisatoren van de conferentie hadden rekening gehouden met Chans faam, maar wat ze onmogelijk hadden kunnen voorzien was het hardnekkige gerucht dat sinds het begin van de conferentie de ronde deed, en waardoor iedereen naar Chans lezing wou gaan: in de wandelgangen werd gefluisterd dat Moses Chan ging aankondigen dat zijn gelauwerde ontdekking niet juist was. Er waren altijd wel sceptici geweest, querulanten die beweerden dat supersoliditeit vast en zeker onmogelijk is.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 60. De volledige tekst verschijnt later online.
Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen