Deel dit artikel

iedereen heeft wel al eens gefantaseerd over ‘onzichtbaar zijn’. het is een mysterieuze ‘kracht’ die al eeuwenlang voorkomt in fabels, mythes, sprookjes en andere verhalen. het concept van een onzichtbare aanwezigheid maakt veel mogelijk, niet alleen in romans, maar ook in het denken over de aard van bepaalde natuurverschijnselen en over de structuur van de maatschappij. in invisible: the dangerous allure of the unseen behandelt philip ball wetenschappelijke visies en algemene culturele opvattingen naast elkaar.

De verleidingen van het onzichtbare

Matthias Somers

De sinds lang vergeten Nederlandse schrijver Willem Kist (1758-1841) merkte aan het begin van zijn roman De ring van Gyges weder gevonden het volgende op: ‘Hoezeer de Ring van Gyges, die deszelfs bezitter onzichtbaar aan alle plaatsen en bij de geheimste gesprekken tegenwoordig brengt, in de werklijke wereld gevaarlijk en onwelkom wezen zou, zo is hij in eene Roman hoogst aangenaam en welkom: door deze ééne onwaarschijnlijkheid toch ontgaat de Schrijver een groot aantal andere, waartoe hem anders zijne geschiedenis noodzaakt, en hij spaart alzo zichzelven en den Lezer zeer veel tijd en menigvuldige moeite. (In: Vaderlandsche Letteroefeningen, www.dbnl.org). Kist haalde de inspiratie voor zijn verhaal in de oudheid. Zowel Herodotus als Plato vertellen het verhaal van Gyges, die dankzij de gave van de onzichtbaarheid het koningschap over Lydië wist te veroveren. Het verhaal kent verschillende versies. Volgens Herodotus vroeg koning Candaules aan Gyges om zich te verstoppen in de slaapkamer van de koningin en haar tijdens het omkleden te begluren. Candaules wilde Gyges er immers van overtuigen dat hij met recht en reden opschepte over de schoonheid van zijn vrouw. Maar de koningin betrapte Gyges en dwong hem om ofwel zichzelf ofwel de koning van kant te maken. Volgens Plato maakte Gyges gebruik van een magische ring. Die maakte hem onzichtbaar en stelde hem in staat de koningin te verleiden, waarna de twee samenzwoeren om de koning te vermoorden. In beide versies is het duidelijk dat onzichtbaarheid vlot samengaat met begeerte naar seks en macht.

Het vervolg van deze tekst lees je in de papieren versie van Karakter 58. De volledige bijdrage verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen