Deel dit artikel

uit recent onderzoek blijkt dat omgevingsfactoren de expressie van genen beïnvloeden en dat die veranderingen kunnen worden doorgegeven aan de volgende generaties. de epigenetica, die deze mechanismen beschrijft, is ook bijzonder interessant voor bio-ethici, die zich buigen over de ethische implicaties ervan. de epigenetica beïnvloedt immers ook hoe we denken over de mens in relatie tot zijn of haar omgeving, en stelt vragen over schuld en verantwoordelijkheid.

Dynamiek en ethiek van de epigenetica

Kristien Hens

In een recent artikel in Science (‘Transgenerational transmission of environmental information in C. Elegans’, 21 april 2017) beschrijven Adam Klosin en zijn collega’s hoe omgevingsfactoren de expressie van genen beïnvloeden en hoe deze veranderingen kunnen worden doorgegeven aan de volgende generaties. Hiervoor gebruikten ze een transgene C. elegans: de rondwormen werden genetisch gemodificeerd om licht te geven als ze in een warmere omgeving terechtkwamen. Als de wormen zich in een omgeving van 20 graden Celsius bevonden, gloeiden ze maar een klein beetje. Werd het echter warmer, dan werd het gen dat voor de fluorescentie zorgt aangezet en begonnen de wormpjes duidelijk feller te gloeien. Het feit dat omgevingsfactoren de expressie van genen beïnvloeden is op zich niet erg spectaculair. Toen de temperatuur echter opnieuw daalde, behielden de wormpjes hun sterke gloed. Meer nog, hun nakomelingen erfden de gloed en tot zeven generaties later werden er gloeiende wormpjes geboren. Als men vijf generaties C. elegans in een warme omgeving had gehouden, werd de gloei-eigenschap zelfs tot veertien generaties doorgegeven. Dit lijkt erg op overerving van verworven eigenschappen, zoals dat gesuggereerd werd door Jean-Baptiste Lamarck, maar later ontkracht werd door het darwinisme en de moderne genetica. Het gaat namelijk in tegen wat we het ‘centrale dogma’ van de genetica noemen. Dit centrale dogma stelt dat de transcribeer- en vertaalslag van genen in het DNA naar RNA (hun expressie dus) en vervolgens naar proteïne eenrichtingsverkeer is. Overerfbare veranderingen in het DNA zelf, zo dacht men, kunnen alleen gebeuren door mutaties in de genen zelf.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 59. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen