Deel dit artikel

de klassieke muziek van de twintigste eeuw ligt nog altijd zeer moeilijk bij een groot deel van het publiek. vaak wordt ze ervaren als hopeloos complex en ontoegankelijk. dat er in de twintigste eeuw inderdaad veel ‘moeilijke’ muziek geschreven is, staat buiten kijf, maar misschien worden het aandeel en het belang daarvan wel overschat.

En toen liep het mis … Muziek en publiek in de twintigste eeuw

Pieter Bergé

Meer dan honderd jaar geleden, op 31 maart 1913, vond in de prestigieuze grote zaal van het Musikverein te Wenen – u welbekend van het onvolprezen nieuwjaarsmatinee – een concert plaats met werken van onder anderen Arnold Schönberg, Alban Berg, Anton Webern en Gustav Mahler. Arnold Schönberg (1874-1951) gold in die dagen als de meest progressieve componist van zijn generatie. Berg en Webern waren zijn belangrijkste leerlingen, en Mahler een van zijn grote voorbeelden. De avond groeide uit tot een van de grootste schandalen uit de muziekgeschiedenis. Tijdens het concert gaf het publiek steeds duidelijker ruchtbaarheid aan zijn afkeer van de ‘nieuwe muziek’ die het voorgeschoteld kreeg. Wat begon met sleutelgerammel, sarcastisch gelach en voorzichtig boegeroep, eindigde in een regelrechte opstand, inclusief knokpartijen. (De vermoedelijke ironie van de afbeelding hiernaast schuilt erin dat zij niet de reactie op Schönbergs werk afbeeldt, maar het werk zelf!) De oproerpolitie moest ter plaatse komen en het concert zou zelfs aan de basis liggen van twee rechtszaken. In één daarvan werd de organisator onder meer beticht van het uitdelen van een vuistslag, een feit dat door een van de officiële getuigen ludiek omschreven werd als ‘de meest harmonieuze klank van de hele avond’. (Ter info: door al het tumult werd het concert opgeschort waardoor het Mahler-stuk niet meer gespeeld kon worden.) Amper enkele weken later, op 29 mei, vond een vergelijkbaar incident plaats in het al even eerbiedwaardige Théâtre des Champs-Elysées te Parijs. Stravinski’s ballet Le Sacre du Printemps werd er weggehoond, de voorstelling werd geboycot en de critici herdoopten het werk tot Le Massacre du Tympan: de slachting van het trommelvlies.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 59. De volledige tekst verschijnt later online.
Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen