Deel dit artikel

catharina halkes was de eerste leerstoelhouder ‘feminisme en christendom’ in europa en een van de boegbeelden van de kritische katholieken in nederland. ze overleed in 2011. een recente biografie toont halkes als een gedreven, ambitieuze, grensverleggende en inspirerende vrouw. in een periode waarin het nederlands katholicisme sterk gepolariseerd was, wist ze haar plaats te veroveren in de debatten en in de academische wereld.

‘Ik verwacht iets groots’

De grensoverschrijdende zoektocht van de feministische theologe Catharina Halkes

Veerle Draulans

December 1985, kort voor Kerstmis. Ik ben op weg naar de Nijmeegse universiteit om er aan het Documentatiecentrum Feminisme & Christendom opzoekwerk te verrichten. Ik hoop er een netjes alfabetisch geordende ‘fichenbak’ met boek- en artikeltitels te vinden – voor een literatuurstudie in tijden zonder internet betekent dit een hele sprong voorwaarts. De studentenresidentie is zo goed als leeg, het studentenrestaurant biedt karnemelk aan en is versierd met kerstslingers. Mijn voorzichtige verzoek of een gesprek met Catharina Halkes, bijzonder hoogleraar Feminisme & Christendom, mogelijk is, wordt ingewilligd. Haar vriendelijke afstandelijkheid imponeert. Dat ze een sigaar rookt tijdens ons gesprek (zonder te vragen of de rook stoort), verwart. Sigaren roken, was dat niet iets voor clerici? Of voor grootvaders? Ik vertel Halkes dat ik Vaticaanse documenten over de rol van vrouwen in kerk en samenleving wil analyseren. Ze vindt de focus op Vaticaanse documenten geen goed plan. Ze vuurt de ene vraag na de andere op me af: ‘Hoe denk je zelf over de rol van vrouwen in kerk en samenleving? Wat bepleit je zelf? En welke argumenten heb je daarvoor? Beantwoord eerst die vragen. Daarna kun je nog altijd de Vaticaanse documenten naast jouw argumenten leggen …’ Het klink bijna dwingend, alsof het de enig zinvolle aanpak is. De enkele zinnen van Halkes blijven hangen tijdens een slapeloze nacht in de lege studentenresidentie. Ze had het over ‘definitiemacht’ en over de vraag ‘wie bepaalt de standaarden in ons denken? Het Vaticaan? Wijzelf?’. Durven we toelaten dat we zelf standaarden bepalen? Haar woorden betekenen een kentering in mijn denken. Een vraag als ‘wie heeft de macht om standaarden te bepalen?’ groeit uit tot een kernvraag in het feministische denken en in andere verwante stromingen, zoals het postkoloniale denken. Ze zal me nadien nooit meer loslaten.

Het vervolg van deze tekst lees je in de papieren versie van Karakter 58. De volledige bijdrage verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen