Deel dit artikel

in china is religie terug van weggeweest. daar is iedereen het over eens. kerken zitten vol, pelgrims beklimmen heilige bergen en tempels wemelen van het volk. maar wanneer was ze precies verdwenen? heeft china wel religies gekend? en welke definitie van ‘religie’ moeten we op chinese bodem eigenlijk hanteren?

Religie in het hedendaagse China: uit de boot en in de lift

Carine Defoort

Onder het bewind van Mao Zedong was er weinig ruimte voor religieuze beleving. De pijnlijke verdrukking van religie in China schrijven we doorgaans toe aan de communistische machtsovername in 1949. De ondertitel van Ian Johnsons recente boek, The Souls of China. The Return of Religion after Mao, bevestigt die visie. Van meet af aan verdween heel wat religieus erfgoed onder de hamer van het atheïsme, maar het ergste moest dan nog komen. Tijdens de Culturele Revolutie (1966-1976) werden de meeste nog overblijvende kloosters en tempels beschadigd of vernietigd, hun inhoud belandde op de vuurhoop of de antiekmarkt van Hong Kong, nonnen en priesters werden soms in kooien gezet, verplicht te trouwen of levend verbrand.

Enkele jaren na Mao’s dood begon de ‘opendeurpolitiek’ van Deng Xiaoping. Een officieel document gaf in 1982 onomwonden toe dat het te linkse regime grote fouten had gemaakt en dat religie wel degelijk een bijdrage kon leveren aan de maatschappij. Maar gelovigen kregen nieuwe klappen te verwerken: wat nog restte van de gebouwen en structuren waarin religie verankerd zat, sneuvelde door de ongebreidelde verstedelijking in handen van bouwpromotoren. Hele buurten met tempels en huizen moesten wijken voor woontorens, shoppingcenters, golfbanen of maneges. Die bouwwoede ging vaak (en nog steeds) gepaard met een verhuis naar verafgelegen woonblokken en de ontbinding van sociale netwerken, wat dan weer leidde tot een verhoogd aantal depressies en zelfmoorden. Samen met een woekerend materialisme versterken die evoluties de nood aan zingeving en sociale cohesie, de zoektocht naar de ‘souls of China’. Het religiebeleid speelt hier vandaag op in, door zowel ondersteunend als controlerend te zijn, in een poging de maatschappelijke stabiliteit te bewaren.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 63. De volledige tekst verschijnt later online.
Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen