Deel dit artikel

In 2008, ondertussen meer dan een decennium geleden, maakte de wereld een algemene financiële crisis door. De grootste wonden lijken inmiddels gelikt, maar over de precieze oorzaken van die crisis wordt nog steeds gediscussieerd. Ook de maatregelen die moeten voorkomen dat dit nog eens gebeurt zijn nog altijd voorwerp van debat. Het financiële systeem wordt langzaam maar zeker hervormd, maar de vraag is of de huidige oplossingen wel efficiënt zijn en of we geen versnelling hoger moeten schakelen.

Tien jaar na de crisis

Bedenkingen bij de hervorming van ons financiële systeem

Stan Maes

Adam Toozes Crashed is een meeslepende kroniek van de crisis van het wereldwijde financiële systeem, die zijn hoogtepunt bereikte in september en oktober 2008. Hoewel dat nu al meer dan tien jaar geleden is, laten de politieke gevolgen ervan zich tot op vandaag voelen, onder andere in de vorm van een toegenomen populisme en een scherper gepercipieerde economische ongelijkheid. In Europa heeft de opeenvolging van enerzijds de crisis van het financiële systeem in 2008 en anderzijds de staatsschuldencrisis binnen de eurozone een zware tol geëist in verschillende lidstaten, onder meer in de vorm van jongerenwerkloosheid, een verhoogd armoederisico en een gekrenkt vertrouwen in het functioneren van het financiële systeem en de publieke autoriteiten.

Europese lidstaten verschillen nog steeds van mening omtrent de fundamentele oorzaken en oplossingen voor beide crisissen. Lidstaten moeten echter samenwerken om de grote problemen van onze tijd, die veelal de nationale grenzen overstijgen, efficiënt en effectief aan te pakken; dat geldt met name voor financiële instabiliteit, maar ook voor klimaatverandering, belastingontduiking, economische ongelijkheid en de noodzaak aan een gezamenlijke defensie.

De crisis van het wereldwijde financiële systeem brak uit in de dagen en weken na het faillissement van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008. De balans van Lehman bestond uit 650 miljard aan activa en passiva gespreid over 3 000 verschillende juridische entiteiten in vijftig landen. Niet minder dan een vierde van haar balans moest elke dag geherfinancierd worden. Het faillissement van het moederbedrijf impliceerde dat vele dochterondernemingen plots zonder cash zaten en niet aan hun verplichtingen konden voldoen. Het tegenpartijrisico was onduidelijk en de paniek compleet. De interbancaire markt, de markt waarin banken (op korte termijn) lenen van en ontlenen aan elkaar, tot dan toe de meest actieve en liquide markt ter wereld, stopte van de ene dag op de andere met functioneren. Het vertrouwen tussen banken onderling maakte plaats voor een diep wantrouwen. Er braken runs uit op banken, door andere banken. Ook gewone spaarders trokken occasioneel hun spaargeld terug, maar het waren vooral andere banken die op korte termijn geleend of geïnvesteerd hadden in de bank die hun krediet opzegden. Het gevolg was dat zelfs de meest gerenommeerde banken ter wereld zich niet langer konden (her)financieren in de markt en in acute geldnood kwamen. Er ontstond blinde marktpaniek. De meeste kapitaalmarkten stopten met functioneren. Het was de moeder van alle marktfalingen. Ben Bernanke, toen voorzitter van de Fed, zou achteraf getuigen dat de allergrootste banken op maximum twee weken van een collectief faillissement stonden, zonder uitzondering. Een totale systeemcrisis leek onvermijdelijk.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 67. De volledige tekst verschijnt later online.
Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen