Deel dit artikel

het concept ‘werk’ is zo oud als de mensheid. arbeid zou de menselijke activiteit bij uitstek zijn. maar ook het debat over het nut en de zin van het werken gaat al lang mee. de ‘postwerk’-stroming kant zich tegen het belang van arbeid. no more work. why full employment is a bad idea van james livingston is een intelligent pamflet tegen het concept ‘werk’ zoals het in het huidige economische systeem vorm heeft gekregen.

Weg met werken? Over het belang van werk in ‘postwerk’-tijden

Hans De Witte

‘And then all wars ended (…) and the concept of work was forgotten.’
Terry Riley, A Rainbow in Curved Air, 1971

Het concept ‘werk’ is zo oud als de mensheid zelf – mensen hebben steeds ‘gewerkt’. In de zesde eeuw omschreef Sint-Benedictus de taken van een monnik als ‘ora et labora’ (‘bid en werk’). Diverse filosofen definiëren arbeid zelfs als de menselijke activiteit bij uitstek. Zo vond Karl Marx dat de capaciteit om waarde te creëren via arbeid het wezen van de mens uitmaakt. Freud stelde dat slechts twee aspecten essentieel zijn voor het menselijk geluk: arbeid en liefde. Toch is het debat over het nut en de zin van werken haast even oud als het werken zelf. Paul Lafarge, de schoonzoon van Marx, schreef met Het recht op luiheid in 1883 een vurig pleidooi tegen het arbeidsethos. In de Verenigde Staten besprak William James in 1909 ‘het einde van werk’ en de gevaren ervan. Aan de publicaties die zich tegen arbeid kanten, werden de laatste jaren diverse werken toegevoegd, waardoor een ‘postwerk’-stroming ontstond. De term ‘postwerk’ verwijst naar het denken van een aantal auteurs die het concept ‘werk’ bekritiseren. Ze worden door de media gemakshalve tot eenzelfde ‘beweging’ gerekend, al zijn hun beweegredenen en argumenten sterk verschillend. Een recente aanwinst is James Livingstons No More Work. Why Full Employment Is a Bad Idea (2016). Livingston, een economisch historicus uit de Verenigde Staten met een interesse in filosofie, schreef een intelligent pamflet. Intelligent, want hij argumenteert uitvoerig waarom hij het concept ‘werk’ wil afschaffen en onderbouwt die stelling met gegevens en uitspraken van vele economische, historische en filosofische auteurs. Een pamflet, omwille van de schrijfstijl en het soms brutale taalgebruik en omwille van redeneringen die af en toe net te kort door de bocht gaan.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 64.
De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen