Deel dit artikel

we laten ons denken en doen vaak leiden door aannames waarvan we eigenlijk best weten dat ze onwaar zijn. dat is gerechtvaardigd omdat ze ons helpen te functioneren in de dagelijkse werkelijkheid. het is ook de enige manier waarop wetenschap kan werken: door uit te gaan van modellen en veralgemeningen die niet strikt overeenstemmen met de realiteit. voor ethische en morele kwesties geldt dat evengoed.

Wetenschap en waarheid

Stefan Rummens

In de wetenschap en in de filosofie zijn we op zoek naar waarheid. Het lijkt vanzelfsprekend. En toch. In zijn boek As If. Idealization and Ideals (2017) argumenteert Kwame Anthony Appiah, filosoof aan de New York University, dat onze omgang met de werkelijkheid veel meer dan we vaak beseffen wordt bepaald door idealisaties en idealen waarvan we weten dat ze strikt genomen onwaar zijn. Om dat punt kracht bij te zetten, gaat hij te rade bij de Duitse filosoof Hans Vaihinger. In zijn hoofdwerk, Die Philosophie des Als Ob uit 1911, stelt ook Vaihinger dat we in de wetenschap, in de filosofie, maar ook in de ethiek en de politiek, ons handelen vaak laten leiden door nuttige onwaarheden. Het gaat dan om aannames waarvan we weten dat ze onwaar zijn, maar waarvan het gebruik toch gerechtvaardigd kan worden omdat ze ons helpen om onze weg in de wereld te vinden.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 65.
De volledige tekst verschijnt later online.
Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen