Deel dit artikel

dat de diversiteit aan soorten op aarde door menselijk toedoen dramatisch terugloopt, staat vast. tegelijk is het duidelijk dat soorten bijdragen aan de gezondheid en de veerkracht van ecosystemen en dat die ecosystemen diensten kunnen leveren aan mens en maatschappij. denk bijvoorbeeld aan de rol die natuurlijke vegetaties spelen bij de opslag van koolstof. maar de relatie tussen biodiversiteit en ecosysteemfuncties en -diensten is vaak niet zo eenduidig. en dient de groeiende nadruk op het nut van soorten wel het natuurbehoud?

Biodiversiteit 3.0: van soorten naar functies en diensten … en terug?

Olivier Honnay

In 1994 publiceerde de Amerikaanse plantenecoloog David Tilman samen met zijn Canadese collega John Downing een artikel in Nature dat de manier waarop ecologen aankeken tegen biodiversiteit grondig zou veranderen. Decennialang hadden ecologen zich voornamelijk toegelegd op het verklaren en voorspellen van de diversiteit aan soorten in ecosystemen. Dat gebeurde op basis van enerzijds biologische interacties tussen soorten, zoals competitie en predatie (soorten worden gedood en dienen als voedsel voor andere soorten), en anderzijds op basis van ecosysteemkenmerken zoals bodemkarakteristieken en productiviteit. Tilman en Downing stelden evenwel vast dat soortenrijkdom op zijn beurt de kenmerken en het functioneren van ecosystemen kan beïnvloeden. Daarvoor maakten ze gebruik van een eenvoudig experiment waarbij verschillende graslanden met een andere plantensoortenrijkdom werden ingezaaid. Anders dan de soortenarme graslanden bleven de soortenrijke ook tijdens periodes van droogte een grote hoeveelheid biomassa produceren. Er was met andere woorden een positieve relatie tussen biodiversiteit en een belangrijke ecosysteemfunctie, namelijk de stabiliteit van biomassaproductie. Bijna 25 jaar later weten we dat ook andere ecosysteemfuncties, zoals de afbraak van organische biomassa in anorganische componenten (mineralisatie) en de opslag van nutriënten zoals stikstof en fosfor in bodem en biomassa, op een positieve manier beïnvloed worden door een hoge plantensoortenrijkdom. Dat geldt bovendien niet alleen in eenvoudige experimentele systemen, maar ook in natuurlijke ecosystemen. Op basis van bijna een miljoen waarnemingen in bossen wereldwijd rapporteerde een team van meer dan vijftig ecologen in Science in 2017 dat een afname van de boomsoortenrijkdom met 10 procent gepaard gaat met een gemiddelde daling van de biomassaproductie met 3 procent.

Het vervolg van deze tekst lees je in de papieren versie van Karakter 61. De volledige bijdrage verschijnt later online.

Olivier Honnay is landbouwingenieur en gewoon hoogleraar conservatiebiologie aan het Departement Biologie van de KU Leuven.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen