De hedendaagse popcultuur toont hoe vrouwen tegelijk begeerd en ontmenselijkt worden. De voorbeelden zijn legio. Britney Spears verloor de zeggenschap over haar leven en het voogdijschap over haar kinderen, terwijl ze voor het oog van de wereld moest blijven optreden. Pamela Anderson genoot geen juridische bescherming tegen de exploitatie van een in de privésfeer gemaakte, gestolen sekstape. De autonomie van twee van ’s werelds meest bekende en succesvolle vrouwen werd zo ontnomen. Wat onthullen zulke voorbeelden over de hardnekkigheid van structureel seksisme?

Sociale ongelijkheid kent geen winnaars

claudia gâlgău

Deze tekst maakt verwijzingen naar zelfdoding en seksueel en psychologisch geweld.

In 2007 is de popzangeres Britney Spears de meest gefotografeerde vrouw ter wereld. Als nieuwe moeder van twee zoons worstelt ze met de extreme overlast van roddelpersfotografen die haar dag en nacht achtervolgen, in haar tuin inbreken en tegen haar auto aanrijden om haar tot een inzinking te drijven − een inzinking die voor spectaculaire foto’s moet zorgen. In een moment van psychische uitputting scheert Spears haar hoofd kaal, terwijl zeventig fotografen buiten op haar staan te wachten. Later die avond wordt ze opnieuw geprovoceerd, ditmaal naast het huis van haar ex-man waar op dat moment ook haar kinderen verblijven. Wanhopig slaat ze met een paraplu op de auto van een fotograaf. Een aantal maanden later staat Spears gepland om op te treden tijdens de Video Music Awards. Ze is op dat moment verwikkeld in een strijd om de voogdij van haar kinderen en het behoud van haar zelfbeschikkingsrecht. ‘Het optreden lijkt wel beeldmateriaal uit een horrorfilm,’ schrijft New York Times-journalist Amanda Hess in 2023. ‘Ik zag een jonge moeder die gedwongen werd een sexy dansje uit te voeren voor Amerika, en de kwaliteit van haar optreden zou bepalen of ze haar kinderen mocht houden.’

Het publiek ging bijzonder laconiek om met het feit dat veel jonge beroemdheden op deze manier belast en vernederd werden, schrijft The Atlantic-journalist Sophie Gilbert in het boek Girl on girl: How pop culture turned a generation of women against themselves (2025). Veel journalisten, ook die van zogenaamde kwaliteitskranten, speculeerden over het moment van Spears’ dood op dezelfde nonchalante toon als wanneer het om de uitslag van een voetbalwedstrijd zou gaan. Een journalist van New York Magazine vraagt zich af of Spears, net als Marilyn Monroe, aan een overdosis zal sterven. Of dat ze een even dramatische dood zal kennen als de volgens hem ‘obsessief ijdele’ Anna Nicole Smith. Zijn stuk negeert hierbij Spears’ ernstige mentale uitputting en het complete gebrek aan privacy, respect en medemenselijkheid waar zij slachtoffer van is. In plaats daarvan noteert de journalist kil dat Spears’ psychische instorting ‘een van de interessantste performances van haar leven is’.

In Girl on Girl bevraagt Gilbert waarom, na bijna een eeuw van feministische strijd, deze vormen van vernedering nog steeds structureel voorkomen en genormaliseerd worden. Ze wijdt een groot deel van haar boek aan het in kaart brengen van de situatie, mede ter anticipatie op de kritiek dat het tegenwoordig wel goed zou zitten met de genderemancipatie. Het boek telt 284 pagina’s vol huiveringwekkende voorbeelden van objectivering en geweld tegen vrouwen, van de jaren negentig tot nu.

Het vervolg van dit artikel leest u in de papieren versie van Karakter. De volledige tekst verschijnt later online.