Deel dit artikel

het bevattingsvermogen van de mens beperkt zich tot een tijdsperspectief dat hooguit twee generaties terug of vooruit kan kijken. geografische fenomenen, plant- en diersoorten en andere delen van het leven op aarde die honderden miljoenen jaren geleden ontstonden zijn al onmogelijk te bevatten, laat staan onze planeet of het universum zelf, allebei miljarden jaren oud. steeds meer auteurs nemen hun lezers mee op een bijzondere reis doorheen die ‘diepe tijd’. daaruit leren we dat verandering de enige zekerheid is die de aarde ons te bieden heeft, maar ook dat het tijd wordt om ons te bezinnen over onze nalatenschap en de manier waarop de mens als geologische kracht meeschrijft aan de toekomst van de planeet.

Denken als een berg: over diepe tijd

Manuel Sintubin

We leven in het nú! Studenten kijken niet verder dan de blok- en examenperiode op het einde van het semester, of hoogstens kijken ze uit naar de volgende zomer in de hoop niet al te veel herexamens te hebben. De tijdhorizont van onderzoekers reikt niet verder dan de volgende limietdatum voor de zoveelste projectaanvraag om dan hopelijk financiering voor onderzoek te verzekeren voor nog eens vier jaar. Bedrijfsleiders leven van kwartaalcijfers naar kwartaalcijfers, politici van verkiezing naar verkiezing. Kortetermijndenken lijkt wel ingebakken in onze genen.

De uitdagingen waarmee we vandaag geconfronteerd worden in onze complexer wordende maatschappij botsen echter steeds harder met die tijdsbijziendheid. Bovendien beoordelen we vele van die uitdagingen veel te veel vanuit het nu. Ook de voorgestelde oplossingen vertrekken doorgaans vanuit het nu. Neem nu bijvoorbeeld de problematiek van migratie, wat nu veelal bekeken wordt vanuit het perspectief van bevolkingstoename, zelfs overbevolking, en totaal niet vanuit het perspectief van de bevolkingskrimp die door de demografische transitie onherroepelijk op ons afkomt. De onmacht van het kortetermijndenken wordt nog zichtbaarder eens geconfronteerd met de planetaire uitdagingen, van klimaatverandering, zeespiegelstijging tot biodiversiteitscrisis, eigenlijk zelf ongewenste gevolgen van onze tijdsbijziendheid door de eeuwen heen. De ontnuchterende waarheid is immers dat Planeet Aarde niet werkt op die menselijke tijdschalen.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 76. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen