Deel dit artikel

de frans-britse philippe sands is niet enkel hoogleraar en jurist gespecialiseerd in internationaal recht, maar ook humanitair activist en succesvol auteur. in zijn voorlaatste boek, galicische wetten, brengt hij de levens van vier mensen in of uit galicië samen: twee toonaangevende stemmen in het internationale recht, de ‘slachter van polen’, en zijn eigen grootvader. ook zijn recentste werk, de rattenlijn, gaat over een belangrijke speler in het galicië van de twintigste eeuw, een oostenrijkse bestuurder die een liederlijk leven leidde tegen de achtergrond van de nietsontziende moordmachine van de holocaust. zo voert sands een speurtocht naar zijn eigen wortels in het kader van de grote drama’s van de europese geschiedenis.

Sporen van een duister verleden: over Philippe Sands

Georgi Verbeeck

Jurist en schrijver Philippe Sands is een van de origineelste auteurs op het snijvlak van geschiedenis en internationaal recht. Hij is hoogleraar aan de rechtenfaculteit van het University College London en daarnaast is hij Queen’s Counsel, een bijzonder gekwalificeerd advocaat bij hogere Engelse rechtbanken. Sands werd geboren uit joodse ouders en heeft zowel de Britse als de Franse nationaliteit. Als jurist is hij gespecialiseerd in diverse vormen van internationaal recht. Mensenrechten en internationaal strafrecht zijn de grote lijnen in zowel zijn academische als zijn professionele curriculum. Inzake humanitaire kwesties is hij een veel gevraagd commentator en als activist is hij een graag geziene gast in de media. Zijn juridische carrière is indrukwekkend, en hetzelfde kan gezegd worden van een even lange lijst academische publicaties, vele internationale prijzen en zijn activiteiten als schrijver. Sinds 2013 is hij president van het Britse pen. Met zijn twee laatste boeken plaatst hij zich in het centrum van de internationale aandacht in het domein van de geschiedenis van het internationaal recht: East West Street. On the Origins of ‘Genocide’ and ‘Crimes against Humanity’ verscheen in 2016, The Ratline. Love, Lies and Justice on the Trail of a Nazi Fugitive in 2020.

Het eerste boek gaat, zoals de aanhalingstekens duidelijk maken, niet om de oorsprong van genocide en misdrijven tegen de menselijkheid zelf, maar om de ontstaansgeschiedenis van de twee concepten. Wat dit boek daarnaast zo boeiend maakt, is de vervlechting van Sands’ eigen familiegeschiedenis met de levens van drie andere historische personages. Vier heel aparte levensverhalen kwamen onverwacht en ongewild in elkaars buurt, en dat in vaak heel letterlijke zin. De West-Oekraïense stad Lviv – in de 20ste eeuw talloze keren van heersers en regeerders verwisseld – is de trait-d’union tussen die vier verschillende levensgeschiedenissen.

Lviv ligt op de scheidingslijn van verschillende culturen en politieke regimes en is getekend door de turbulente geopolitieke verschuivingen in de vorige eeuw. Vóór de Eerste Wereldoorlog was het nog als Lemberg een onderdeel van het Habsburgse Rijk, na de Eerste Wereldoorlog behoorde het tot de kortstondige West-Oekraïense Volksrepubliek om daarna snel als Lwów Pools te worden (wat het ook tot het einde van de 18de eeuw was geweest). Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de stad eerst door de Sovjetunie bezet, nadien door de Duitsers en vervolgens opnieuw door de Sovjetunie. De brutale realiteit van wat door de Amerikaanse historicus Timothy Snyder als de Bloodlands (het Midden-Europese slagveld tussen Stalin en Hitler) werd beschreven, speelde zich met name in steden als Lviv af. Na 1945 werd de stad door de Sovjetunie ingelijfd, en sinds 1991 ligt ze in de onafhankelijke staat Oekraïne. In haar turbulente geschiedenis heeft de stad steeds een moeizaam evenwicht moeten vinden in het samenleven van Oekraïners, Polen en joden. Met wisselend succes.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 76. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen