Deel dit artikel

begin oktober van dit jaar legde een nieuwe vlaamse regering de eed af, een coalitie van n-va, open vld en cd&v. al bij het begin van de onderhandelingen trok een bijzondere eis de aandacht: er moet een ‘vlaamse canon’ komen van belangrijke elementen uit de vlaamse cultuur en geschiedenis, die zowel aan schoolkinderen als aan volwassen nieuwkomers moet worden aangeleerd. dat plan lijkt voorbij te gaan aan een aantal fundamentele bedenkingen, onder meer vanuit historische hoek.

Dienstmeid of kritische vriendin? Waarom een Vlaamse canon geen goed idee is voor het geschiedenisonderwijs

Tom De Paepe, Bruno De Wever, Paul Janssenswillen en Karel Van Nieuwenhuyse 

‘Maak geen misbruik van de geschiedenis’, waarschuwde een jonge historicus op 27 februari 2002 in een opiniestuk in De Standaard, n.a.v. een parlementaire resolutie over de verwerking van het oorlogsverleden. Hij schreef: ‘Geschiedenis laat zich niet canoniseren tot absolute en eeuwige waarheid. Een officiële versie van het verleden opleggen, als dienstmaagd voor het politieke heden, is typisch voor totalitaire regimes. In een democratie moet de overheid daaromtrent de grootste schroom aan de dag leggen.’ Was getekend: historicus en N-VA-partijbestuurslid Bart De Wever.

Zeventien jaar later houdt diezelfde Bart De Wever de pen vast bij het schrijven van de Startnota voor de Vlaamse formatieonderhandelingen. De historicus is inmiddels volbloed politicus die duidelijk minder schroom heeft om het verleden in te zetten voor een actueel politiek doel. In de tekst pleit hij voor een Vlaamse canon in het onderwijs: ‘…een lijst van ankerpunten uit onze Vlaamse cultuur en geschiedenis, die Vlaanderen als Europese natie typeren en die onze leerlingen op school en nieuwkomers in onze inburgeringscursus moeten kennen’. Het doel is om het identiteitsbesef van de jongere generatie te bevorderen.

De Startnota verwijst expliciet naar het voorbeeld van Nederland. Dat oogt vreemd, aangezien daar de canoncommissie onder leiding van hoogleraar literatuurgeschiedenis Frits van Oostrom expliciet stelde dat een canon slechts in beperkte mate kan bijdragen tot burgerschapsvorming, geen middel vormt tegen maatschappelijke desintegratie en niet geïnstrumentaliseerd mag worden om de nationale identiteit te herwaarderen. De commissie stelde dat een canon nooit de identiteit van een land kan weerspiegelen, en noemde nationale identiteit zelfs ‘een bedrieglijk, ja gevaarlijk begrip’.

Is zo’n Vlaamse historische canon eigenlijk een goed idee? Veel waarnemers, opiniemakers en wetenschappers, niet het minst historici, nemen het voorstel fel op de korrel.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 68. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen