Deel dit artikel

de kroatische stad rijeka, een van de culturele hoofdsteden voor 2020, heette honderd jaar geleden nog fiume en was het toneel van een politieke actie, op touw gezet door de auteur d’annunzio. na de eerste wereldoorlog was het lot van de stad onduidelijk: zowel italië als het latere joegoslavië wilden haar opeisen. de bezetting van fiume door d’annunzio en zijn kompanen, die meer dan een jaar duurde, trok medestanders van allerlei pluimage aan. zo is de beweging in de loop der tijd zowel geassocieerd met het fascisme van mussolini als met de latere progressieve tegencultuur.

Ik gehoorzaam niet! Gabriele D’Annunzio en de bezetting van Fiume

Bart Van den Bossche

Op 12 september 1919 trekt de Italiaanse schrijver en oorlogsheld Gabriele D’Annunzio aan het hoofd van een kolonne van enkele honderden vrijwilligers de havenstad Fiume (het huidige Rijeka) binnen. De stad, gelegen aan de noordelijke oevers van de Adriatische Zee, behoorde tot het uitbreken van de Grote Oorlog tot het Habsburgse rijk en was als een van de weinige zeehavens van de dubbelmonarchie van groot economisch belang. Met de mars op de stad willen D’Annunzio en zijn medestanders de Italiaanse territoriale aanspraken op de stad kracht bijzetten, op een moment dat de onderhandelingen over de staatkundige toekomst van de gebieden die tot de ineengestorte Habsburgse dubbelmonarchie behoorden nog in volle gang zijn.

De Italiaanse publieke opinie wordt in 1919 sterk beroerd door de discussies over het politieke lot van Fiume/Rijeka en andere gebieden langs de Adriatische Zee met Italiaanstalige gemeenschappen. Dat heeft alles te maken met hoe Italiës deelname aan de Grote Oorlog vanaf 1915 werd gepercipieerd. Een flink deel van de publieke opinie beschouwde die oorlog als een ‘vierde onafhankelijkheidsoorlog’, een unieke gelegenheid om de als onvoltooid beschouwde territoriale eenmaking van Italië verder te zetten, en met name te zorgen dat gebieden met een aanzienlijke Italiaanstalige bevolking in de grensgebieden met Oostenrijk-Hongarije en langs de Adriatische Zee bij Italië konden worden gevoegd. Dat D’Annunzio’s bezetting van Fiume regelmatig wordt vergeleken met Garibaldi’s veldtochten in de negentiende eeuw is op dat punt absoluut geen toeval.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 68. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen