Deel dit artikel

verschillende onderzoekers herkennen in de neanderthalercultuur dezelfde grondslagen als in de onze, ook lang voor de eerste europese contacten tussen beide populaties. zo zou het cliché van de bruut in dierenvellen niet terecht zijn; de neanderthaler zou integendeel nieuwsgierig, slim, flexibel en inventief geweest zijn. dat schrijft rebecca wragg-sykes in haar boek Kindred: Neanderthal Love, Life, Death and Art. volgens philip van peer moeten we ons er echter voor hoeden het ene cliché zomaar te vervangen door het andere. het heeft geen zin neanderhtalers te scoren op een checklist waarmee moderniteit kan worden ‘gemeten’. een eerlijke vergelijking met moderne mensen zou moeten draaien om culturele variatie en verandering.

Over neanderthalers en ons

Philip Van Peer

Geen enkele soort uit de menselijke familie draagt zo de verbeelding weg als neanderthalers, onze dichtste evolutionaire verwanten. Om de zoveel tijd verschijnt er in de algemene pers weer eens een of ander nieuwtje, niet zelden uit genetische hoek. De evolutionaire genetica is immers de koploper van wat Kristian Kristiansen, voormalig president van de European Association of Archaeologists, de derde wetenschappelijke revolutie in de archeologie noemt, na de adoptie van de stratigrafische dateringsmethode in de 19de eeuw en de introductie van de 14C-methode vanaf 1950. Wie zich echter wat grondiger over neanderthalers wil informeren moet absoluut Rebecca Wragg-Sykes’ Kindred. Neanderthal Life, Love, Death and Art lezen. Het biedt een informatieve inkijk in de resultaten van zowat 150 jaar onderzoek die zich een heel pak aangenamer laat lezen dan de doorsnee wetenschappelijke publicatie. De taak om bij dit boek een soort van kritische leidraad te schrijven viel deze neanderthaleronderzoeker dan ook niet al te zwaar. Soms ontsnapte me tijdens de lectuur zelfs de bedenking ‘Tiens, ik wist niet dat het allemaal zo spannend is geweest’. Het ontstaan van het Nauw van Calais in verre pleistocene tijden leest bijna als het scenario van een rampenfilm.

Een kritische leidraad is evenwel nodig en dat blijkt al meteen in het kaftbijschrift: ‘… Rebecca Wragg-Sykes uses her experience at the cutting edge of Palaeolithic research to share our new understanding of Neanderthals, shoving aside clichéd rag-clad brutes in an icy wasteland. She reveals them to be curious, clever connoisseurs of their world, technologically inventive and ecologically adaptable’. Deze auteur is namelijk overduidelijk op een missie om neanderthalers tot de gedragsmatige evenknie van onszelf, Homo sapiens, te promoveren. Ze schaart zich hierbij in het kamp van een aantal onderzoekers die in de neanderthalercultuur dezelfde grondslagen herkennen als in de onze, en dit van lang voor de eerste Europese contacten tussen beide populaties zowat 45 000 jaar geleden. De titel van een spraakmakend artikel uit die hoek drukte het een aantal jaar geleden kort en krachtig uit: ‘Neanderthals are us’.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 77. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen