Deel dit artikel

al eeuwenlang is de mens gefascineerd door het idee van antropofagie. op sommige plaatsen, ook in europa, werden menselijke resten gebruikt als medicijn voor allerlei kwalen, maar het fenomeen werd toch veeleer als iets akeligs bekeken: in nationale en religieuze conflicten beschuldigden de strijdende partijen elkaar geregeld van kannibalisme. het idee van het eten van mensenvlees was daarbij minder belangrijk dan het wijzen op de barbaarse aard van de ‘ander’. zo werd kannibalisme handig ingezet bij de europese kolonisatie van andere continenten.

Neem en eet hiervan: Antropofagie en de kannibalistische verbeelding

Steven Van Wolputte

I do wish we could chat longer, but I am having an old friend for dinner. (Hannibal Lecter, Silence of the lambs, 1991)

Neem en eet hiervan, gij allen, want dit is nu mijn lichaam

Van de titaan Kronos die zijn kinderen verslond tot de heks in Hans en Grietje, of van Homerus’ mensenetende Cycloop tot de zombies, vampiers en weerwolven in de volkscultuur: antropofagie is altijd een aantrekkelijk thema geweest in de Europese verbeelding. In Engeland werden de Schotten (en later de Ieren) voorgesteld als menseneters, maar ook op het vasteland was antropofagie een gangbare manier om het barbarisme van de ‘Ander’ onder de aandacht te brengen. Tijdens de Reformatie wezen protestantse predikers op de centrale plaats van antropofagie die centraal stond in de katholieke liturgie, en tijdens de Franse godsdienstoorlogen werden hugenoten beschuldigd zich te hebben bezondigd aan het eten van mensenvlees. Als reactie boden markten doorheen Frankrijk – naar verluidt – lichaamsdelen van verminkte hugenoten te koop aan. Antropofagie was ook een weerkerend element in de beschuldigingen die menige vrouw te beurt vielen tijdens de hoogdagen (nu ja) van de heksenvervolging. Tot in de negentiende eeuw was het in Europa trouwens een gangbare praktijk om menselijke resten te nuttigen. Bloed en kleine porties van bijvoorbeeld geëxecuteerde gevangenen werden gezien als heilzaam en werden voorgeschreven als medicijn. Hetzelfde gold voor mummia: gebaseerd op een foutieve vertaling uit het Arabisch (oorspronkelijk verwees de term naar een zeldzame hars) werden extracten en poeders, gewonnen uit gemummificeerde overblijfselen, gebruikt als  afrodisiacum en als middel tegen kwalen allerhande, wat leidde tot een bloeiende mummiehandel in Egypte. Middeleeuwse Spaanse wetteksten specifieerden de omstandigheden waarin antropofagie aanvaardbaar was.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 69. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen