Deel dit artikel

hoewel er al sinds de jaren 1860 tweewielers geproduceerd werden, werd fietsen pas echt populair aan het eind van diezelfde eeuw, met de komst van de comfortabele bicyclette. die bood een ongekende persoonlijke mobiliteit en gaf vooral stedelingen de kans om aan de ongezonde lucht te ontsnappen. toch bleven veel mensen wantrouwig staan tegenover de fiets, wanneer die bijvoorbeeld bereden werd door snelheidsduivels of lomperiken – of door vrouwen, die zo extra in de kijker liepen en zich dan ook nog eens ongewoon kleedden.

Mobiel, modieus en inventief: Fietsende vrouwen in het fin-de-siècle

Stijn Knuts

In 1897 stemde de universiteit van Cambridge over een voorstel dat de diploma’s van haar vrouwelijke studenten gelijkwaardig zou maken aan die van hun mannelijke collega’s. Die laatsten reageerden ontstemd. Duizenden jongemannen protesteerden luidkeels in de straten van het universiteitsstadje. Als een van de hoogtepunten van het protest lynchte een groep heethoofden zelfs een levensgrote pop. Die stelde geen typische studente voor, maar… een jonge vrouw met een broek, gezeten op een fiets.

De symboolkeuze van de studenten lijkt ons vandaag vreemd. Maar voor tijdgenoten was ze dat allerminst. Want een vrouw op een fiets zorgde voor opwinding, bewondering en vooral controverse in het Europa van de jaren 1890. Dat was eerst en vooral zo omwille van haar keuze voor het nieuwe vervoersmiddel, dat net in die jaren doorbrak. Het tweewielige voertuig had dan al enkele decennia op de teller, maar die waren – letterlijk – hobbelig geweest. De prototypes die vanaf de jaren 1860 opdoken, waren zwaar, oncomfortabel en peperduur. In het geval van de zogenaamde hoge bi met zijn vervaarlijk grote voorwiel en kleine achterwieltje was de leercurve (en het opstapje) bijvoorbeeld zo steil dat alleen een minderheid van jonge, gegoede waaghalzen het voertuig aandurfde.

Dat veranderde rond 1885, toen enkele innovaties het gebruiksgemak van de fiets fors verbeterden. De ketting zorgde voor een efficiënt aandrijvingssysteem, waardoor wielen van gelijke grootte mogelijk werden, terwijl opblaasbare rubberen banden voor een zachtere wegligging zorgden. Het nieuwe fietstype dat zo ontstond, was maar een ‘fietsje’ of bicyclette in vergelijking met de hoge bi. Maar dat ‘fietsje’ was wel veel goedkoper én comfortabeler.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 72. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen