Deel dit artikel

sommige natuur- en andere wetenschappers publiceren niet alleen academische artikels, maar ook boeken voor een breder publiek. het kan gaan om thematische monografieën, meer verhalende boeken zoals biografieën, of om vraag-en-antwoordboeken die vaak eerder gericht zijn op een jong publiek. vandaag worden sommige van die werken massaal gekocht en gelezen, om velerlei redenen. populariserende wetenschapsliteratuur is overigens geen recent of uitsluitend westers fenomeen.

Populaire wetenschapsboeken: Op zoek naar één formule voor succes

Sylvia Wenmackers

Alle academici schrijven over hun onderzoek: voor collega’s en studenten, maar ook voor het beleid, het praktijkveld, of het brede publiek. Collectief produceren academische onderzoekers dus een heel spectrum aan teksten, van hyperspecialistische tot breed toegankelijke. Gemiddeld neemt het aantal lezers toe naarmate je dit spectrum doorloopt, maar iedere zone kent eigen pieken: uitzonderlijke wetenschappelijke artikels die torenhoge citatiescores halen, of een opiniestuk dat viraal gaat.

Wetenschappelijke publicaties geven uitleg over een studie, op zo’n manier dat een andere specialist het kan begrijpen. Zo beschouwd is popularisering niet essentieel anders. In de kern komt kwaliteitsvolle popularisering namelijk neer op het helder uitleggen van complexe wetenschappelijke ideeën, zonder ze te doen verwateren. Jargon dient geschrapt, nuance niet. De lezers hebben weliswaar geen specialistische kennis van het domein in kwestie, maar zijn net zo verstandig als de auteur.

Kwaliteitsvolle popularisering komt neer op het helder uitleggen van complexe wetenschappelijke ideeën

Vaak wordt popularisering vergeleken met een vertaling, maar volgens Jon Turney gaat het veeleer om een nieuwe creatie, zoals bij de ‘vertaling’ van een gedicht. Dit gebeurt onder andere door gebruik te maken van gedachte-experimenten, analogieën en metaforen, die overigens ook in de wetenschappen zelf nuttig zijn als communicatiemiddel.

Dit artikel gaat in op één specifieke vorm van schrijven voor niet-specialisten: het publieksboek – een boek met als doel geïnteresseerden te informeren over een wetenschapstak, geschreven door een academicus uit die discipline. Bij deze verkenning concentreer ik me op de natuurwetenschappen. Daarbij focus ik op drie types van populaire wetenschapsboeken, die onderling sterk verschillen.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 72. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen