Deel dit artikel

om de opwarming van de aarde nog enigszins onder controle te houden moeten we de netto-uitstoot van broeikasgassen terugbrengen tot nul. daarbij komt ons landbouwsysteem in het vizier, meer bepaald het voedsel dat we telen en consumeren. korteketenlandbouw heeft zo zijn voordelen, maar is niet zaligmakend. belangrijker is de vraag of onze vleesproductie niet drastisch naar omlaag moet en welke soorten vlees daarbij de grootste impact kunnen hebben.

Rundvlees: de steenkool in ons dieet?

Gerard Govers

We zouden het in deze pandemische tijden bijna vergeten: er is zowaar nog een andere crisis. Die ontrolt zich op een langere tijdsschaal en kan op termijn nog meer schade berokkenen. De aarde is al ongeveer een graad warmer geworden dan ze was in pre-industriële tijden (voor 1750) en als we verder doen zoals we bezig zijn komen daar nog ongeveer twee graden bij tegen 2100. Die klimaatcrisis heeft allerhande minder fraaie gevolgen, zoals een stijgende zeespiegel, verlies aan biodiversiteit en het uitdrogen van, bijvoorbeeld, het Middellandse Zeegebied. Ook na 2100 gaat die opwarming trouwens verder als we er niet in slagen om de netto-uitstoot van broeikasgassen tot nul te reduceren. Dat laatste wordt een gigantische klus: op dit ogenblik stoten we met zijn allen het equivalent van ongeveer 53 miljard ton CO2 per jaar uit, of een slordige 7,5 ton CO2-eq. (equivalent) per persoon. De Belgen stoten samen ongeveer 115 miljoen ton CO2-eq. uit, of ongeveer 10 ton CO2-eq. per Belg, en dan rekenen we de CO2 verbonden aan onze import nog niet mee. We spreken van CO2-equivalente uitstoot omdat dat toelaat om de uitstoot van alle broeikasgassen met één cijfer te vatten: we rekenen de uitstoot van methaan, lachgas en andere broeikasgassen om naar een hoeveelheid CO2 die dezelfde warming potential heeft. Dit kan niet zomaar: uitgestoten CO2 blijft millennialang in de atmosfeer aanwezig, terwijl methaan, dat per molecule een veel groter broeikaseffect heeft, gemiddeld maar ongeveer 10 jaar in de atmosfeer blijft hangen voor het weer naar CO2 wordt omgezet. Om methaan en CO2 te kunnen vergelijken moet je dus afspreken over welke periode je het effect van beide gassen vergelijkt. Als je tijdshorizon 20 jaar is, dan is methaan ca. 84 keer krachtiger dan CO2; over een tijdsschaal van 100 jaar wordt dat 28 keer (als we terugkoppelingen buiten beschouwing laten). In de literatuur wordt doorgaans uitgegaan van een tijdsschaal van 100 jaar.

De uitstoot van al die broeikasgassen moet dus naar beneden, en wel zo snel mogelijk. Als het daarover gaat, komen ook ons voedsel en ons landbouwsysteem direct in het vizier: er is in Europa vrijwel geen overheid meer te vinden die geen voedselstrategie in de steigers heeft staan als onderdeel van de strijd tegen de klimaatopwarming. Waarom eten we immers die producten van de grootschalige, industriële, vervuilende landbouw, die we van overal laten aanrukken? Is dat nu echt nodig, die boontjes uit Kenia en die appels uit Nieuw-Zeeland? Kan het niet wat kleinschaliger, directer en dus misschien minder vervuilend? En ook: eten we wel de juiste dingen? Moeten we niet eens nadenken over wat we eten? Vleesproductie is klaarblijkelijk veel vervuilender dan plantaardige voedselproductie. Is het dan geen logische eerste stap om met zijn allen wat minder vlees te gaan eten en wat meer, liefst lokaal geteeld, plantaardig voedsel? Dat zijn dingen die we zelf kunnen doen: als we het zo bekijken ligt (een deel) van de oplossing van het klimaatprobleem blijkbaar voor de hand.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 71. De volledige tekst verschijnt later online.
Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen