Deel dit artikel

ooit steunde het vertrouwen van de gemiddelde mens in wetenschap op de autoriteit van grote namen. vandaag lijken de individuen die wetenschap beoefenen minder belangrijk. volgens naomi oreskes’ Why Trust Science? is de interactie tussen een diversiteit aan onderzoekers, inclusief het bekritiseren en ontkrachten van andermans theorieën, vandaag de essentie van de wetenschappelijke praktijk. in tijden waarin er heel wat verwarring wordt gezaaid over thema’s zoals vaccinatie, klimaatverandering of genetisch gewijzigde organismen verdient de wetenschap in elk geval nog steeds ons vertrouwen.

Waarom zouden we wetenschap vertrouwen?

Massimiliano Simons en Gert Verschraegen

In de novelle De Dwalende Aarde (2000) verhaalt de Chinese sciencefictionauteur Cixin Liu over wetenschappers die waarschuwen voor een nakende heliumflits van de zon, die de aarde dreigt te vernietigen. Om de mensheid te redden komt een mondiaal project op gang met de ambitie de aarde te migreren naar een ander zonnestelsel. Hoewel initieel de steun voor het project groot is, bekoelt het enthousiasme eens de aarde zich langzaam uit het zonnestelsel beweegt. Er wordt gefluisterd dat er helemaal geen heliumflits dreigde, maar dat het om een complot ging om de macht te centraliseren. Er breekt een burgeroorlog tussen believers en non-believers uit. Juist op het moment dat het laatste bastion van believers verslagen wordt, die de knop bewaakten om de aarde al dan niet terug te sturen, wordt de hemel overspoeld met het verblindende licht van een gelukkig al ver verwijderde heliumflits.

Een vergezocht sciencefictionavontuur wellicht, dat nog in 2019 door Frant Gwo verfilmd werd tot een ware Chinese blockbuster. Tegelijkertijd komt de plot ons bekend voor: wetenschappers die waarschuwen voor een naderende crisis om vervolgens te stoten op wantrouwen en ongeloof van de massa, gedreven door hysterie en emotie, tot het bijna te laat is. Het is tegenwoordig een populaire diagnose over de stand van wetenschap en expertise: het vertrouwen is zoek. Er wordt dan gewezen op de scepsis tegenover vaccinatiecampagnes of de verdenking dat onderzoekers data manipuleren omwille van commercialisering, belangenverstrengeling of complotten die op de achtergrond zouden spelen. Er wordt ook vaak gewaarschuwd voor de rol van het internet en de sociale media, waar feit en fictie, nieuws en achterklap door elkaar worden aangeboden. Die nieuwe mediaomgeving maakt het tegelijk makkelijk om twijfel te zaaien omtrent de deugdelijkheid van onderzoek en moeilijk voor de burgers om op een betrouwbare manier een onderscheid te maken tussen feit en opinie.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 71. De volledige tekst verschijnt later online.
Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen