Deel dit artikel

in haar boek things: in touch with the past stelt filosofe carolyn korsmeyer dat voorwerpen uit het verleden, als ze tenminste niet nep zijn, dat verleden zelf aanwezig stellen voor wie met hen in aanraking komt. dat laatste is lichamelijk te interpreteren: door oude voorwerpen aan te raken is het alsof we in contact kunnen komen met het verleden zelf en met de mensen eruit. in letterlijke zin kan dat natuurlijk niet, al lijkt korsmeyer te beweren van wel. haar analyse miskent het symbolische karakter van vele voorwerpen. het is daarbij van belang ‘symbolisch’ niet te verwarren met ‘sentimenteel’ of ‘onbelangrijk’. onze gehechtheid aan oude voorwerpen is namelijk onderdeel van een algemenere symbolische structuur die verankerd is in onze identiteit.

Ding, symbool, lichaam

Arnold Burms en Geertjan Zuijdwegt

In haar nieuwste boek beschrijft filosofe Carolyn Korsmeyer de ervaring van een schattenjager die plots al gravend in de zandgrond op een aantal Spaanse goudstukken uit de zestiende eeuw stoot. Hij is euforisch en een gevoel van spanning maakt zich van hem meester: de schattenjager beseft dat de munten die hij in zijn hand houdt daar vijf eeuwen geleden door een ander mens werden verborgen. Op het moment van de vondst lijkt het hem alsof het verleden even zelf aanwezig wordt gesteld en alsof hij door de munten aan te raken in contact komt met de man of vrouw die ze daar in de zestiende eeuw in de grond stopte. Voor Korsmeyer is dit de typische ervaring die door sommige oude voorwerpen kan worden teweeggebracht en die meteen ook de titel geeft aan haar recentste boek: Things: In Touch with the Past.

Korsmeyer wenst dit soort ervaringen ernstig te nemen. Dat is verfrissend, want doorgaans worden ze als sentimenteel gecatalogeerd en behandeld in een verre uithoek van het deelgebied van de filosofie dat zich met waarden bezighoudt. In Things probeert Korsmeyer onze gehechtheid aan bepaalde oude voorwerpen inzichtelijk te maken en redelijk te verantwoorden. Centraal in haar argument staat de categorie van het echte (the real of genuine). Om ons werkelijk met het verleden in contact te brengen moeten oude voorwerpen echt zijn. Als de schattenjager uit het voorbeeld ontdekt dat zijn dubloenen geslaagde replica’s zijn, zullen ze voor hem hun bijzondere waarde verliezen (ook als blijkt dat ze evenveel edelmetaal bevatten). Het is dit verschil tussen echt en onecht dat Korsmeyer probeert te vatten.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 78. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen