Deel dit artikel

henry ford was niet alleen de producent van het legendarische model t. er is ook een heel industrieel stelsel naar hem genoemd: het fordisme. zijn ideeën dienden als inspiratiebron voor diverse autoritaire regimes uit het europese interbellum, waaronder zowel nazi-duitsland als sovjet-rusland, die ondanks hun substantiële verschillen toch een aantal dynamieken deelden. in beide landen probeerden de experten ter plekke, en de politici die hen aanstuurden, antwoorden te vinden op wat ze ervoeren als het failliet van de liberale politieke en economische orde. die antwoorden zochten ze uitgerekend in het land dat als geen ander werd gezien als symbool van dit liberale tijdperk.

Geopolitiek en economische uitwisseling. Het fordisme als globaal fenomeen in de jaren ’30

Martin Kohlrausch

Ook vandaag nog is Henry Ford geen onbekende. Niet alleen omwille van wagens onder zijn achternaam, ook al zijn die duidelijk minder iconisch dan de Tesla’s, maar ook omwille van het legendarische Model T. Minder geweten is dat Fords reputatie zich niet beperkte tot het efficiënte produceren van auto’s. Fords naam stond voor een heel industrieel stelsel, het fordisme. En Ford was, ook omwille van zijn uitgesproken antisemitisme, een belangrijke inspiratiebron voor vele van de autoritaire leiders die zo kenmerkend waren voor het Europese interbellum.

Dit wordt allemaal uitgelegd door Stefan J. Link in een heel mooi geschreven en slim georganiseerd boek, Forging Global Fordism. Maar zijn betoog gaat veel verder dan dit. Een globale geschiedenis kan snel betekenen dat de focus verloren gaat en dingen vergeleken worden die moeilijk te vergelijken vallen. Link mijdt deze valkuilen door zijn strikte focus op de motorstad Detroit, locus van de twee spraakmakende Fordfabrieken Highland Park (waar het Model T van de band rolde) en River Rouge. Hij noemt Detroit de ‘hoofdstad van de postliberale twintigste eeuw’. Detroit werd het mekka van zowel Sovjets als Duitse ingenieurs, maar ook van ingenieurs uit Japan en Italië, allemaal op zoek naar technologische inzichten die hun naties zouden vernieuwen. Zo verschillend de achtergronden, zo gelijkaardig de fascinatie van deze bedevaarders, die soms maandenlang de wonderen van Detroits productiefaciliteiten in detail bestudeerden. In een rare mengeling van superioriteitsgevoel en altruïsme stond Henry Ford deze industriële spionage niet alleen toe; hij ondersteunde die ook door de bezoekers gastvrij te omkaderen en te overweldigen met de prachtige ‘Rotunda’, een gigantisch tentoonstellingsgebouw gevuld met Fords PR.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 78. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen