Deel dit artikel

begin jaren ’80 kwamen een aantal grootschalige fraudegevallen in de wetenschap aan het licht. studies en onderzoekscommissies suggereerden dat wetenschap niet geïdealiseerd hoort te worden, maar integendeel gestuurd wordt door ambitie, ijdelheid en hebzucht. er werd in vraag gesteld of het geld van de belastingbetaler, waarmee het gros van het onderzoek gefinancierd werd en wordt, wel goed besteed werd. een groot deel van de wetenschappelijke wereld kon die zogenaamde inmenging niet smaken. nochtans blijkt er wel degelijk heel wat mis met de hedendaagse academische cultuur.

Vloeken in de kerk

Het taboe van wetenschappelijk wangedrag doorbroken

Gert Storms

In mei 1981 werd John Darsee, een arts van Harvard, betrapt bij het vervalsen van onderzoeksgegevens. Een onderzoekscommissie kwam tot het besluit dat 109 van zijn wetenschappelijke publicaties moesten worden teruggetrokken omwille van inbreuken op de wetenschappelijke integriteit. Ook volgens de commissie waren alle coauteurs van Darsees publicaties onschuldig. Ned Feder en Walter Stewart, beiden werknemers van de National Institutes of Health, twijfelden aan die vrijspraak en besloten elke publicatie van Darsee onder de loep te nemen. Ze stelden vast dat 35 van de 47 coauteurs zich schuldig hadden gemaakt aan ongeoorloofde onderzoekspraktijken, gaande van ‘ghost authorship’ tot dubbel publiceren van onderzoeksgegevens. Een coauteur van een bijdrage in de New England Journal of Medicine, bijvoorbeeld, had niet opgemerkt dat Darsee een stamboom vermeldde met een 17-jarige jongen die kinderen had van 8, 7, 5 en 4 jaar oud. Het manuscript waarin Feder en Stewart hun bevindingen neerschreven, werd echter door talloze tijdschriften geweigerd, omdat advocaten van Darsees coauteurs dreigden met juridische stappen. Doordat kopieën van het manuscript bij de New York Times terechtkwamen, werden de bevindingen van Feder en Stewart uiteindelijk, enkele jaren later, toch in Nature gepubliceerd.

Rond dezelfde tijd verscheen het boek Betrayers of the Truth van wetenschapsjournalisten William Broad en Nicholas Wade over een serie fraudegevallen die ze in opdracht van het tijdschrift Science hadden opgevolgd. Hun conclusie was dat wetenschap niet de verhoopte geïdealiseerde bevraging van de werkelijkheid is, uitgevoerd door toegewijde dienaren van de waarheid. Ze wordt daarentegen, naast de alom geprezen deugden die gewoonlijk toegeschreven worden aan wetenschappers, gestuurd door gewone menselijke drijfveren zoals ambitie, ijdelheid en hebzucht.

Het vervolg van dit artikel lees je in de papieren versie van Karakter 74. De volledige tekst verschijnt later online.

Deel dit artikel
Gerelateerde artikelen